Bên dòng sông Luộc, làng Hới – nay thuộc xã Long Hưng, tỉnh Hưng Yên – từ lâu nổi tiếng với nghề dệt chiếu cói được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ những sợi cói, sợi đay mộc mạc, qua bàn tay khéo léo của người thợ, những tấm chiếu ra đời vừa bền, vừa đẹp, mang theo câu chuyện về đất và người vùng quê Bắc Bộ.
Nhắc đến làng Hới không thể không nhắc đến Trạng nguyên Phạm Đôn Lễ – người được dân làng suy tôn là tổ nghề dệt chiếu, trìu mến gọi là “Trạng Chiếu”. Trong chuyến đi sứ nhà Minh, ông đã tìm hiểu kỹ thuật dệt chiếu, sau đó truyền dạy và cải tiến khung dệt cho người dân quê hương. Những cải tiến ấy góp phần làm cho chiếu Hới phẳng hơn, sợi đan đều, hoa văn sắc nét và sản phẩm ngày càng được ưa chuộng.
.jpg)
Từ đó, nghề dệt chiếu không chỉ trở thành sinh kế mà còn trở thành một phần ký ức và niềm tự hào của người dân nơi đây. Câu ca “Ăn cơm hom, nằm giường hòm, đắp chiếu Hới” được lưu truyền qua nhiều thế hệ như một lời khẳng định về độ bền và chất lượng của sản phẩm quê hương.
Để tạo nên một tấm chiếu đẹp, người thợ phải chăm chút qua nhiều công đoạn, từ lựa chọn, phơi, xử lý, nhuộm màu cói đến dệt và hoàn thiện. Mỗi công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và kinh nghiệm. Những sợi cói giản dị qua đôi bàn tay người thợ trở thành những sản phẩm không chỉ hữu dụng mà còn giàu giá trị thẩm mỹ.
Chiếu Hới có nhiều dòng sản phẩm như chiếu cài hoa, chiếu trơn, chiếu cạp điều, chiếu sợi xe… với những hoa văn đặc trưng như hoa sen, hoa hồng, chữ Thọ, chữ lồng hay chân dung. Đặc biệt, những họa tiết được tạo trực tiếp từ sợi cói đòi hỏi kỹ thuật cao, thể hiện sự tinh tế và khéo léo của người thợ, tạo nên nét riêng khó trộn lẫn của chiếu Hới.
.jpg)
Trải qua những biến đổi của đời sống và thị trường, nghề dệt chiếu ở làng Hới vẫn được gìn giữ và phát triển. Nhiều hộ gia đình đã đầu tư máy móc nhằm nâng cao năng suất, giảm sức lao động và đa dạng hóa sản phẩm. Dù phương thức sản xuất có những thay đổi, kinh nghiệm và kỹ thuật của người thợ vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nên chất lượng và bản sắc của sản phẩm.
Ngày nay, làng nghề không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn từng bước tiếp cận thị trường ngoài nước. Nghề dệt chiếu góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời lưu giữ một nét văn hóa nghề truyền thống trong quá trình phát triển của quê hương.
Không chỉ là nơi sản xuất những sản phẩm đặc trưng, làng Hới còn chứa đựng những câu chuyện văn hóa có giá trị để khám phá. Từ lịch sử hình thành nghề, câu chuyện về “Trạng Chiếu” Phạm Đôn Lễ đến quy trình làm nên một tấm chiếu, mỗi công đoạn đều có thể trở thành một phần của trải nghiệm du lịch làng nghề. Du khách có thể tìm hiểu nghề truyền thống, quan sát bàn tay người thợ và cảm nhận vẻ đẹp của những sản phẩm được tạo nên từ nguyên liệu tự nhiên.
Làng Hới hôm nay vẫn tiếp tục câu chuyện được viết từ những sợi cói bình dị. Mỗi tấm chiếu không chỉ là một sản phẩm của lao động, mà còn là sự kết tinh của ký ức, kỹ thuật và tình yêu quê hương. Từ nghề xưa, người làng Hới đang dệt nên một tương lai mới – nơi giá trị truyền thống được gìn giữ, làm mới và tiếp tục lan tỏa trong đời sống hiện đại, trở thành một sắc màu riêng trong bức tranh du lịch văn hóa, làng nghề của Hưng Yên.