Giữa lòng Phố Hiến, nơi từng ghi dấu một thương cảng sầm uất trong lịch sử giao thương Việt Nam, Chùa Chuông vẫn trầm mặc qua bao biến thiên thời gian. Không chỉ là chốn tâm linh thanh tịnh, ngôi cổ tự còn lưu giữ những giá trị kiến trúc, nghệ thuật và tư liệu quý, góp phần kể câu chuyện về một Phố Hiến từng vang danh với câu ca: “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến”.
Dấu tích của một danh lam cổ
Chùa Chuông, còn gọi là Kim Chung Tự (chùa Chuông Vàng), tọa lạc tại phường Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên. Ngôi chùa gắn với truyền thuyết về quả chuông vàng theo dòng nước trôi dạt đến vùng đất Phố Hiến. Người dân cho rằng đó là báu vật trời ban, cùng nhau góp công, góp của tu tạo chùa và dựng nơi treo chuông. Thời gian sau, chuông không còn tại chùa. Câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ đã góp phần làm nên tên gọi và nét riêng của ngôi cổ tự.
Chùa Chuông còn là chứng tích có giá trị trong dòng chảy lịch sử Phố Hiến. Năm 1992, chùa được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia; đồng thời năm 2014 được xếp hạng là một trong 16 di tích tiêu biểu thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến.
Kiến trúc hài hòa, nghệ thuật tạo tác tinh xảo
Điểm nổi bật của Chùa Chuông là bố cục kiến trúc theo kiểu “nội công ngoại quốc”, kết hợp “tứ thủy quy đường”. Các hạng mục như tam quan, tiền đường, thượng điện, hai dãy hành lang, nhà Tổ, nhà Mẫu cùng những công trình phụ trợ được sắp xếp cân đối, hài hòa, tạo nên tổng thể kiến trúc mang đậm dấu ấn Phật giáo truyền thống.
Bước qua tam quan, du khách có thể cảm nhận nhịp chuyển từ không gian bên ngoài vào chốn tâm linh. Những mái ngói cổ, kết cấu gỗ, đường nét chạm khắc và cách tổ chức không gian cho thấy sự khéo léo của các nghệ nhân xưa, mang đậm dấu ấn kiến trúc, mỹ thuật thời Hậu Lê đan xen thời Nguyễn.
Hệ thống tượng Thập Bát La Hán
Đặc biệt, Chùa Chuông nổi tiếng với hệ thống tượng Phật và tượng thờ phong phú, như: Bát Bộ Kim Cương, Thập Bát La Hán cùng hệ thống tượng, phù điêu Thập Điện Diêm Vương,... Mỗi tác phẩm mang một dáng vẻ, thần thái riêng, thể hiện kỹ thuật tạo tác công phu và quan niệm nghệ thuật, tín ngưỡng của người xưa. Đây không chỉ là những tác phẩm có giá trị mỹ thuật mà còn góp phần giúp hậu thế tìm hiểu đời sống tinh thần của cộng đồng qua các thời kỳ.
Những hiện vật lưu giữ ký ức Phố Hiến xưa
Giá trị của Chùa Chuông còn được thể hiện qua hệ thống văn bia và cổ vật được lưu giữ tại di tích.
Bia đá “Kim Chung Tự thạch bi ký"
Tiêu biểu là bia đá “Kim Chung Tự thạch bi ký”, dựng năm Vĩnh Thịnh thứ 7 (1711). Văn bia ca ngợi chùa là nơi danh thắng hào khí anh linh và ghi tên những người công đức tu tạo chùa thời Phố Hiến hưng thịnh. Bên cạnh đó, cây hương đá được tạo tác năm Chính Hòa thứ 23 (1702), cầu đá xanh cùng nhiều hiện vật khác là những dấu tích quý, góp phần làm sáng rõ lịch sử hình thành, tu tạo và giá trị nghệ thuật của ngôi cổ tự.
Một điểm dừng chân trong hành trình khám phá Phố Hiến
Chùa Chuông là điểm dừng chân ý nghĩa trong hành trình khám phá di sản Phố Hiến. Từ đây, du khách có thể kết nối tham quan Văn Miếu Xích Đằng, đền Mẫu, đền Thiên Hậu, chùa Hiến cùng nhiều di tích tiêu biểu khác, khám phá dấu ấn của một thương cảng sầm uất, nơi hội tụ và giao thoa văn hóa trong lịch sử.
Mỗi di tích mang một câu chuyện riêng, cùng góp phần tái hiện chiều sâu lịch sử, văn hóa Phố Hiến, làm nên sức hấp dẫn riêng của vùng đất Hưng Yên.
Ghé Chùa Chuông, tiếp nối hành trình khám phá Phố Hiến, để hiểu hơn những giá trị di sản, trân trọng nét đẹp văn hóa và thêm yêu vùng quê văn hiến Hưng Yên.