Phát triển mạng lưới hạ tầng giao thông, mở lối cho du lịch miền Trung - Tây Nguyên cất cánh

Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh tại Hội thảo (Ảnh: BTC)

Nhận diện "nút thắt" từ tư duy hạ tầng cũ

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Nga, Tổng biên tập Báo Xây dựng, thời gian qua Đảng và Nhà nước đã quan tâm đầu tư nhiều công trình kết cấu hạ tầng chiến lược quy mô lớn. Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và sáp nhập tỉnh, thành đã mở ra không gian phát triển mới cho khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Việc tích hợp lợi thế "có biển, có rừng, có đường biên giới" tạo tiền đề hình thành các hành lang kinh tế, du lịch quy mô lớn.

Bà Nguyễn Thị Hồng Nga - Tổng biên tập Báo Xây dựng phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: BTC)

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hạ tầng liên kết vẫn còn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Nhiều địa phương sở hữu tài nguyên du lịch đặc sắc nhưng khó tiếp cận; một số dự án lớn chưa phát huy hiệu quả do thiếu kết nối đồng bộ về giao thông, logistics và dịch vụ.

Tổ chức lại hạ tầng đòi hỏi sự thay đổi về bản chất: không chỉ dừng lại ở những con đường, cây cầu hay sân bay riêng lẻ, mà phải là hệ sinh thái kết nối để dòng khách, dòng vốn, hàng hóa và dịch vụ lưu thông thông suốt.

Đột phá tư duy: Chuyển từ "đầu tư tuyến" sang "phát triển mạng lưới"

Quán triệt định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đột phá hạ tầng giao thông, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhận định, hạ tầng liên kết chính là "chìa khóa" để vùng phát huy tối đa tiềm năng thế mạnh.

Ông Lê Anh Tuấn, Thứ trưởng Bộ Xây dựng phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: BTC)

Thứ trưởng chỉ rõ, mạng lưới giao thông khu vực đã có bước phát triển quan trọng với khoảng 957 km cao tốc Bắc - Nam phía Đông đưa vào khai thác. Các tuyến kết nối Đông - Tây quan trọng như Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Quy Nhơn - Pleiku, Quảng Ngãi - Kon Tum... đang mở ra không gian phát triển mới, giúp rút ngắn thời gian và chi phí logistics.

Dù vậy, giao thông liên vùng vẫn còn những hạn chế khi đường bộ vẫn giữ vai trò chủ đạo, trong khi đường sắt, đường thủy và vận tải đa phương thức chưa phát huy đúng tiềm năng. Bên cạnh đó, nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng giao thông của vùng giai đoạn 2026-2030 là rất lớn.

Để khắc phục, Bộ Xây dựng nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy đầu tư theo từng tuyến, từng địa phương sang tư duy phát triển mạng lưới - hình thành hành lang - kết nối đa phương thức. Lấy các hành lang Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế làm trọng tâm.

Giải bài toán "Logistics du lịch" và liên kết vùng thực chất

Ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai khẳng định hạ tầng không chỉ là câu chuyện giao thông mà là công cụ tái cấu trúc không gian kinh tế. Khi tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku dài 125 km hoàn thành, khoảng cách giữa biển và đại ngàn sẽ được thu hẹp, mở ra hành trình trải nghiệm liền mạch cho du khách từ biển Quy Nhơn đến cao nguyên Pleiku trong cùng một ngày.

Ông Phạm Anh Tuấn - Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: BTC)

Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh Gia Lai cho rằng hạ tầng mới chỉ là điều kiện cần. Muốn biến hạ tầng thành động lực du lịch, các địa phương phải giải quyết bài toán "logistics du lịch", tức làm sao để du khách di chuyển thuận tiện hơn, ở lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn.

Để làm được điều này, tư duy liên kết cần thay đổi triệt để: Chuyển từ cạnh tranh cục bộ sang mô hình “Mỗi địa phương một lợi thế, cả vùng một sản phẩm, cùng nhau một thị trường”. Kết hợp các thế mạnh riêng lẻ thành chuỗi sản phẩm liên kết biển - cao nguyên đủ sức cạnh tranh quốc tế. Nhà nước sử dụng hiệu quả "vốn mồi" từ ngân sách, đơn giản hóa thủ tục hành chính để thu hút nguồn lực từ doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Hạ tầng liên kết - Động lực khơi thông tiềm năng du lịch miền Trung - Tây Nguyên

Phát biểu tại Hội thảo, TS. Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết ngành du lịch Việt Nam ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng với 21,2 triệu lượt khách quốc tế và 137 triệu lượt khách nội địa trong năm 2025, đưa tổng thu du lịch lần đầu tiên vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Động lực này tiếp tục lan tỏa trong 6 tháng đầu năm 2026 khi cả nước đón 12,3 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,9% so với cùng kỳ. Hòa cùng nhịp tăng trưởng đó, các địa phương khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên cũng đạt nhiều kết quả tích cực: Lâm Đồng đón hơn 20,7 triệu lượt khách, Gia Lai đạt 12,4 triệu lượt, Quảng Ngãi đạt 5,2 triệu lượt, Đắk Lắk thu hút 5,33 triệu lượt khách, đạt hơn 56% kế hoạch năm và tăng trên 37% so với cùng kỳ.

TS. Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: BTC)

Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính vừa qua đã mang đến bước chuyển quan trọng khi hình thành không gian quản lý mới theo cấu trúc phát triển kết hợp giữa biển và cao nguyên. Việc mở rộng không gian kinh tế giúp thúc đẩy liên kết giữa Tây Nguyên với Duyên hải Nam Trung Bộ, đặt nền móng cho các hành lang phát triển về giao thông, logistics, thương mại và du lịch. Những trục kết nối mới như Kon Tum - Quảng Ngãi, Gia Lai - Bình Định, Đắk Lắk - Phú Yên hay Lâm Đồng - Đắk Nông - Bình Thuận đang mở ra cơ hội hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch độc đáo, kết hợp giữa du lịch biển, sinh thái đại ngàn và văn hóa bản địa.

Cục trưởng cũng chỉ ra, dù sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, du lịch khu vực vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở hạ tầng giao thông liên vùng, hạ tầng số và logistics còn thiếu đồng bộ. Địa hình chia cắt cùng khoảng cách xa các trung tâm du lịch quốc tế làm đẩy chi phí tiếp cận lên cao, giảm sức cạnh tranh của điểm đến. Nhiều tuyến đường vào các khu du lịch trọng điểm hiện đã xuống cấp, trong khi hệ thống cơ sở lưu trú, bãi đỗ xe, biển chỉ dẫn và hạ tầng xử lý môi trường chưa đáp ứng yêu cầu. Đáng chú ý, dù Việt Nam có lợi thế lớn về hệ thống cảng biển quốc tế, du khách quốc tế hiện chủ yếu di chuyển bằng đường hàng không (80%) và đường bộ (15%), trong khi đường biển mới chỉ chiếm 5%.

Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh nhận định, để du lịch Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên bứt tốc, bài toán cấp thiết là phải chuyển dịch từ kết nối giao thông thuần túy sang hình thành các hành lang du lịch hoàn chỉnh, kết nối đồng bộ giữa điểm đến và dịch vụ. Việc đẩy mạnh thu hút đầu tư qua hệ thống cao tốc, sân bay, cảng biển sẽ giúp Tây Nguyên trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới du lịch liên vùng và quốc tế. Các địa phương cần ưu tiên nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối trực tiếp đến các khu du lịch trọng điểm như Măng Đen, Tà Đùng, Buôn Đôn, hồ Lắk hay Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, đồng thời quy hoạch không gian du lịch Tây Nguyên thành ba tiểu vùng chức năng có tính bổ trợ lẫn nhau.

Khi các nút thắt hạ tầng được khơi thông, miền Trung - Tây Nguyên không chỉ trở thành vùng du lịch đặc sắc, cạnh tranh cao dựa trên vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, mà còn hướng tới vị thế một biểu tượng du lịch bền vững, nơi văn hóa, con người và thiên nhiên hòa quyện thành sức mạnh phát triển dài hạn.

Hội thảo cũng đã lắng nghe nhiều ý kiến của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước ở Trung ương, địa phương và các chuyên gia, tập đoàn, doanh nghiệp. Các ý kiến đều đánh giá cao về tiềm năng du lịch của Gia Lai cũng như vùng Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ sau khi thực hiện sáp nhập địa giới hành chính. Sự hợp nhất này không đơn thuần là sự gia tăng về diện tích hay dân số, mà là bước đột phá về thể chế, mô hình quản trị và sức cạnh tranh nhờ sở hữu hệ sinh thái du lịch độc đáo giữa rừng núi nguyên sơ, cao nguyên  và biển xanh tươi đẹp. Các ý kiến cũng cho rằng, bên cạnh tài nguyên du lịch phong phú, kết cấu hạ tầng là mắt xích quyết định để chuyển hóa tài nguyên thành giá trị kinh tế. Việc nối liền biển xanh với đại ngàn bằng hệ thống cao tốc và các đường bay quốc tế sẽ tạo động lực đưa Gia Lai trở thành điểm đến an toàn, bản sắc, hiện đại và có tầm ảnh hưởng trong khu vực.

Các đại biểu cũng đã tập trung thảo luận vào những vấn đề lớn như hạ tầng chiến lược và cơ hội hình thành cực tăng trưởng mới tại miền Trung - Tây Nguyên; kết nối cao tốc, sân bay, cảng biển với hành lang du lịch liên vùng; nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến; thu hút đầu tư vào hạ tầng và du lịch. Phiên thảo luận với chủ đề "Logistics du lịch, định vị giá trị địa phương" tập trung vào ba nhóm vấn đề chính: Xử lý điểm nghẽn, khơi thông hạ tầng phục vụ du lịch; phát triển logistics du lịch gắn với định vị giá trị từng địa phương; xây dựng cơ chế, chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư hạ tầng, đô thị du lịch và dịch vụ chất lượng cao

Qua đó, Hội thảo đưa ra các kiến nghị, đề xuất, cơ chế, giải pháp huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, du lịch, tái cấu trúc không gian du lịch, logistics du lịch để đưa du lịch miền Trung - Tây Nguyên cất cánh.