Đặc sắc lễ hội đền An Xá

Đền An Xá là nơi thờ Ngọc Hoàng Thượng đế cùng Ngũ Lão Tiên Ông và các đấng Thiên Tiên, Địa Tiên – những vị thần theo truyền thuyết đã giúp nhân dân khai hoang, diệt trừ hổ dữ, bảo vệ mùa màng, mang lại cuộc sống bình yên cho cư dân nơi đây. Những huyền tích gắn với công cuộc chinh phục thiên nhiên và bảo vệ cộng đồng đã góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa cùng giá trị nhân văn đặc sắc cho lễ hội.

Không chỉ nổi bật bởi giá trị tâm linh, đền An Xá còn được biết đến là di tích lưu giữ nhiều hiện vật cổ quý hiếm có giá trị lịch sử và mỹ thuật độc đáo. Tiêu biểu là hai bảo vật quốc gia: nhang án đất nung và tháp đất nung với nghệ thuật tạo hình tinh xảo, phản ánh trình độ thẩm mỹ và kỹ thuật chế tác đặc sắc của nghệ nhân xưa.

Điểm đặc sắc làm nên nét riêng của lễ hội đền An Xá chính là hệ thống nghi lễ và trò diễn dân gian mang đậm màu sắc huyền tích. Phần lễ được tổ chức trang nghiêm với các nghi thức truyền thống như dâng hương, tế lễ, rước kiệu… đặc biệt là nghi thức rước Ngọc Hoàng Thượng Đế cùng các vị Thiên Tiên, Địa Tiên, Ngũ Lão Tiên Ông -nét riêng hiếm thấy ở các lễ hội khác trong khu vực. Trong những ngày diễn ra lễ hội, người dân địa phương đan hình tượng Thiên Tiên, Địa Tiên bằng tre cao gần 5 mét để rước quanh làng, thể hiện lòng thành kính đối với các bậc thần linh đã có công bảo hộ dân làng, đồng thời gửi gắm ước vọng quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.

Độc đáo hơn cả là trò diễn “đánh hổ” vào chiều ngày mùng 8 tháng 4 âm lịch. Trò diễn tái hiện truyền thuyết về mẹ con nhà khó cùng Lỗ Quốc Đại Vương và ba lực sĩ được Ngọc Hoàng phái xuống tiêu diệt hổ dữ cứu dân. Không khí sân khấu dân gian vừa linh thiêng, vừa sôi động đã tái hiện sinh động khát vọng chế ngự thiên nhiên, bảo vệ cuộc sống bình yên của cư dân nông nghiệp xưa.

Lễ hội khép lại vào đêm ngày 12 tháng 4 âm lịch bằng nghi lễ triệt đăng đầy huyền bí. Toàn bộ đèn nến trong đền và khu vực xung quanh được tắt đi giữa âm thanh mô phỏng tiếng ếch nhái vang rền, tạo nên không gian linh thiêng, huyền ảo và đậm màu sắc tín ngưỡng dân gian. Nghi lễ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn phản ánh đời sống gắn bó mật thiết với thiên nhiên của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, tín ngưỡng, nghệ thuật kiến trúc và diễn xướng dân gian, đền An Xá không chỉ là di sản văn hóa quý báu của người dân Hưng Yên mà còn là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích khám phá văn hóa truyền thống. Đây cũng là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của các lễ hội dân gian trong đời sống cộng đồng hôm nay, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc qua nhiều thế hệ.