LÀNG ÔNG HẢO – ĐIỂM HẸN SẮC MÀU TRUNG THU TRUYỀN THỐNG

Đây cũng là thời điểm làng nghề nhộn nhịp nhất trong năm. Không chỉ tìm hiểu những món đồ chơi truyền thống, du khách còn có thể tận mắt xem các công đoạn làm nghề, trải nghiệm một số thao tác thủ công và cảm nhận không khí mùa Trung thu trong một không gian nghề đặc trưng của Hưng Yên.

Nghề làm đồ chơi qua nhiều thế hệ

Từ những sản phẩm ban đầu phục vụ trẻ nhỏ trong làng, người thợ từng bước phát triển thêm nhiều loại đồ chơi như mặt nạ giấy bồi, trống gỗ, đèn ông sao, đầu lân, đèn kéo quân…

Có thời điểm, nghề trở thành công việc quen thuộc của nhiều gia đình trong làng. Tuy nhiên, sự thay đổi của thị trường và sự xuất hiện ngày càng phong phú của đồ chơi hiện đại khiến số hộ gắn bó với nghề thu hẹp. Hiện thôn Liêu Xá còn khoảng 10 hộ duy trì sản xuất đồ chơi Trung thu truyền thống. Mỗi gia đình lựa chọn những sản phẩm phù hợp với tay nghề và nhu cầu thị trường, đồng thời từng bước đổi mới mẫu mã để sản phẩm truyền thống tiếp tục có chỗ đứng trong đời sống hiện nay.

Điểm đáng chú ý là nghề không chỉ được duy trì bằng hoạt động sản xuất. Những năm gần đây, các hộ làm nghề bắt đầu mở rộng hoạt động tham quan, trải nghiệm, đưa không gian sản xuất trở thành nơi để học sinh và du khách trực tiếp tìm hiểu về đồ chơi dân gian.

Từ khuôn giấy đến những món đồ chơi sắc màu

Một trong những sản phẩm đặc trưng của làng Ông Hảo là mặt nạ giấy bồi. Để hoàn thiện một chiếc mặt nạ, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: tạo hình trên khuôn, bồi giấy, phơi khô, cắt tỉa, sau đó sơn và vẽ hoàn thiện. Những công đoạn tưởng như đơn giản lại đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và kinh nghiệm của người làm nghề.

Giấy, bìa carton, giấy báo và hồ bột sắn là những vật liệu quen thuộc được sử dụng để tạo nên sản phẩm. Từ những nguyên liệu giản dị ấy, người thợ tạo ra những khuôn mặt ngộ nghĩnh, các nhân vật dân gian và hình tượng gần gũi với trẻ em. Một số cơ sở đã phát triển hơn 20 mẫu mặt nạ, kết hợp các hình tượng 12 con giáp và nhân vật dân gian với cách thể hiện phù hợp thị hiếu hiện nay.

Cùng với mặt nạ, đèn ông sao vẫn là sản phẩm tạo nên sắc màu đặc trưng của mùa Trung thu ở Liêu Xá. Những thanh tre được tạo khung, kết hợp giấy màu và các công đoạn hoàn thiện thủ công để tạo thành những chiếc đèn với nhiều kích cỡ. Theo thông tin từ địa phương, năm 2026 một cơ sở tại thôn dự kiến sản xuất khoảng 5.000-7.000 chiếc, kích cỡ từ 30cm đến 2m.

Mỗi sản phẩm vì thế không chỉ là một món đồ chơi hoàn chỉnh. Đằng sau đó là cả một chuỗi thao tác thủ công được người thợ thực hiện bằng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Khi xưởng làm nghề trở thành không gian trải nghiệm

Tại một số cơ sở, du khách có thể trực tiếp quan sát người thợ thực hiện các công đoạn làm mặt nạ, từ xoa hồ, bồi giấy lên khuôn đến phơi, cắt tỉa và hoàn thiện sản phẩm. Đặc biệt, du khách còn có thể tự tay tô, vẽ hoặc tham gia một số thao tác phù hợp dưới sự hướng dẫn của người làm nghề.

Với trẻ em, đây là cơ hội được tiếp xúc với một món đồ chơi không bắt đầu từ quầy hàng hay màn hình điện tử, mà được hình thành từng bước từ giấy, bìa, tre, hồ và màu vẽ. Với người lớn, trải nghiệm ấy gợi lại ký ức về một mùa Trung thu giản dị và giúp hiểu hơn về công sức của người thợ phía sau mỗi sản phẩm.

Chính sự trực tiếp ấy tạo nên giá trị riêng cho trải nghiệm tại làng nghề. Du khách không chỉ xem, mua sản phẩm mà còn được nhìn thấy, chạm vào và thử làm một phần công việc của người thợ.

Một điểm đến cho hành trình khám phá Hưng Yên

Cách Hà Nội khoảng 30km, làng Ông Hảo có lợi thế để kết nối với các chương trình tham quan, trải nghiệm dành cho học sinh, gia đình và du khách quan tâm đến văn hóa làng nghề.

Đặc biệt vào mùa Trung thu, không gian làng nghề có sức hấp dẫn riêng. Những căn xưởng nhỏ, nguyên liệu sản xuất, sản phẩm đang hoàn thiện và những món đồ chơi rực rỡ sắc màu tạo thành một bức tranh sinh động về nghề thủ công truyền thống.

Nếu được kết nối hợp lý với các điểm tham quan văn hóa, di tích, làng nghề và sản phẩm đặc trưng khác của Hưng Yên, trải nghiệm tại Liêu Xá có thể trở thành một điểm dừng thú vị trong hành trình khám phá văn hóa địa phương. Ở đó, du khách không chỉ đến để ngắm một sản phẩm mà còn tìm hiểu câu chuyện phía sau sản phẩm và gặp gỡ những người đang trực tiếp làm ra nó.

Để sắc màu Trung thu tiếp tục hiện diện

Giữa thị trường đồ chơi ngày càng đa dạng, những sản phẩm của làng Ông Hảo vẫn tìm được cách hiện diện trong đời sống hiện đại bằng chính sự thay đổi của người làm nghề. Mẫu mã được điều chỉnh, sản phẩm được đưa đến nhiều thị trường hơn, trong khi phương pháp làm thủ công và những giá trị truyền thống vẫn được duy trì.

Quan trọng hơn, nghề đang có thêm một cách để tiếp nối: từ sản xuất sang trải nghiệm. Khi một em nhỏ tự tay tô màu chiếc mặt nạ, khi một du khách tận mắt nhìn người thợ bồi từng lớp giấy lên khuôn, nghề truyền thống không còn chỉ được kể bằng lời mà được cảm nhận bằng chính trải nghiệm.

Mỗi mùa Trung thu, những chiếc mặt nạ, đèn ông sao, đầu lân, trống Trung thu lại từ những căn xưởng nhỏ ở Liêu Xá đến với trẻ em ở nhiều nơi. Và khi những cánh cửa xưởng mở ra đón du khách, sắc màu Trung thu ở làng Ông Hảo không chỉ được nhìn thấy trên những món đồ chơi, mà còn hiện diện trong một hành trình trải nghiệm văn hóa của Hưng Yên.

GỢI Ý TRẢI NGHIỆM MÙA TRUNG THU TẠI LÀNG ÔNG HẢO

• Tham quan các cơ sở làm đồ chơi Trung thu tại thôn Liêu Xá, tìm hiểu lịch sử và các sản phẩm truyền thống của làng nghề.
• Quan sát trực tiếp các công đoạn làm mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao và một số sản phẩm thủ công.
• Trải nghiệm tô, vẽ mặt nạ hoặc tham gia những công đoạn phù hợp theo hướng dẫn của người làm nghề.
• Tìm hiểu và mua các sản phẩm đồ chơi Trung thu thủ công làm quà.
• Kết hợp điểm đến với các địa danh văn hóa, di tích, làng nghề và sản phẩm đặc trưng khác của Hưng Yên để hình thành hành trình khám phá trong ngày.

Với các đoàn khách, đặc biệt là đoàn học sinh, nên liên hệ trước với cơ sở làm nghề để thống nhất thời gian, nội dung trải nghiệm và các điều kiện tổ chức phù hợp.