Những năm qua, các nghề truyền thống ở xã Lê Lợi không ngừng được gìn giữ và phát huy giá trị, trở thành điểm tựa quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng nghìn lao động, các làng nghề còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, từng bước hướng tới phát triển du lịch làng nghề.
Công đoạn chạm trổ sản phẩm thủ công truyền thống tại cơ sở đồ đồng Chung Dung, thôn Phú Ân.
Đồng chí Tạ Quang Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Lê Lợi cho biết: Địa phương hiện có 3 làng nghề truyền thống gồm dệt đũi Nam Cao, mây tre đan Thượng Hiền và chạm bạc Lê Lợi, tạo việc làm cho trên 5.000 lao động. Trong đó, nghề dệt đũi có hơn 250 hộ tham gia với trên 1.000 lao động; nghề mây tre đan có hơn 2.500 lao động và nghề chạm bạc tạo việc làm cho trên 1.500 lao động với thu nhập bình quân từ 3,5 - 4,5 triệu đồng/người/tháng. Các nghề truyền thống không chỉ góp phần giải quyết việc làm cho lao động nông nhàn mà còn đóng vai trò quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập và gìn giữ bản sắc văn hóa của địa phương. Nhờ phát triển nghề và làng nghề, tỉ lệ hộ nghèo của xã hiện còn 0,57%; tỉ lệ hộ khá, giàu chiếm trên 40%; thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 75 triệu đồng/năm.
Trong ba nghề truyền thống, dệt đũi Nam Cao là điểm sáng nổi bật. Nghề có lịch sử hàng trăm năm và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023. Hiện nay, nghề được duy trì thông qua các doanh nghiệp, hợp tác xã và nhiều hộ gia đình. Tiêu biểu như doanh nghiệp tư nhân Dệt Đại Hòa tạo việc làm cho hơn 300 lao động; Hợp tác xã Lụa đũi Nam Cao mỗi năm đưa ra thị trường trong nước, quốc tế khoảng 20.000 sản phẩm, thu nhập của người lao động đạt từ 4 - 7 triệu đồng/người/ tháng.
Sản phẩm mây tre đan của ông Phạm Bá Hợp, chủ doanh nghiệp mây tre đan Phúc Linh, thôn Trung Quý.
Không chỉ dệt đũi, làng nghề mây tre đan Thượng Hiền cũng duy trì sức sống bền bỉ. Hơn 35 năm gắn bó với nghề, ông Phạm Bá Hợp, chủ doanh nghiệp mây tre đan Phúc Linh, thôn Trung Quý chia sẻ: Điều đáng quý nhất là nghề truyền thống luôn tạo việc làm ổn định cho người dân, nhất là trong lúc nông nhàn. Trước đây, cơ sở của tôi xuất khẩu sang nước ngoài, nay chủ yếu xuất cho doanh nghiệp trong nước nhưng mỗi năm vẫn đạt doanh thu từ 7 - 8 tỷ đồng, tạo việc làm cho 50 lao động với thu nhập bình quân 4,5 triệu đồng/người/tháng. Điều đặc biệt ở làng nghề có sự phân công rất rõ giữa các hộ sản xuất. Có hộ chuyên cung cấp nguyên liệu, hộ chẻ mây, hộ đan sản phẩm, hộ thu gom rồi hoàn thiện để xuất bán. Chính sự liên kết ấy đã tạo thành một chuỗi sản xuất hoàn chỉnh, giúp nhiều lao động, từ thanh niên đến người cao tuổi đều có thể tham gia làm nghề ngay tại gia đình.
Đối với làng nghề chạm bạc, tiếng búa, tiếng đục vẫn đều đặn vang lên mỗi ngày. Gần 30 năm mở xưởng sản xuất, ông Lê Ngọc Chung, chủ cơ sở đồ đồng Chung Dung, thôn Phú Ân cho biết: Hiện nay, cơ sở tạo việc làm cho 30 lao động với thu nhập từ 6,5 - 7 triệu đồng/người/tháng. Mỗi năm cơ sở sản xuất hơn 6.000 sản phẩm tranh đồng mỹ nghệ, đồ thờ, quà tặng, doanh thu đạt trên 3 tỷ đồng. Điểm đặc biệt của nghề là những công đoạn chạm trổ tinh xảo vẫn phải làm hoàn toàn thủ công, máy móc chỉ hỗ trợ một phần, còn giá trị nghệ thuật và hồn cốt của sản phẩm phụ thuộc vào đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Vì thế, nghề vẫn giữ được sức hút riêng.
Doanh nghiệp tư nhân Dệt Đại Hòa đầu tư trang thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất.
Đồng chí Tạ Quang Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Lê Lợi cho biết thêm: Dù chịu tác động của quá trình đô thị hóa và biến động thị trường, các nghề truyền thống ở xã Lê Lợi vẫn duy trì sản xuất, đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Định hướng của địa phương là từng bước xây dựng chuỗi du lịch làng nghề lấy nghề dệt đũi Nam Cao làm hạt nhân, liên kết với làng nghề mây tre đan Thượng Hiền và làng nghề chạm bạc Lê Lợi, đồng thời kết nối với các điểm di tích lịch sử, văn hóa trong khu vực để hình thành sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.
Xã Lê Lợi đang từng bước khai thác giá trị văn hóa của làng nghề để phát triển kinh tế và du lịch. Đây là hướng đi phù hợp nhằm vừa bảo tồn những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ, vừa tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân địa phương.