Mỗi độ xuân về, trong không gian linh thiêng của lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung ở xã Mễ Sở và xã Triệu Việt Vương, điệu múa “con đĩ đánh bồng” từ lâu đã trở thành nét văn hóa độc đáo, thu hút đông đảo người dân và du khách. Không chỉ mang sắc thái vui tươi, điệu múa còn lưu giữ những giá trị truyền thống đặc trưng của cư dân đồng bằng Bắc Bộ.

Tiếng trống bồng dồn dập vang lên giữa dòng người trẩy hội. Trên sân đình, những chàng trai má phấn, môi son, vận áo tứ thân, váy đụp uyển chuyển theo từng nhịp trống, khi khoan thai, lúc rộn ràng. Tiếng cười nói hòa cùng nhịp trống tạo nên không khí vui tươi, làm không gian lễ hội thêm phần sôi động, cuốn hút.

Lễ hội Chử Đồng Tử – Tiên Dung là một trong những lễ hội tình yêu độc đáo của vùng đất Hưng Yên, được tổ chức hằng năm từ ngày 10 - 12/2 âm lịch. Lễ hội nhằm tôn vinh Đức Thánh Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung. Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, lễ hội đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, trở thành điểm đến hấp dẫn mỗi dịp đầu xuân.

Trong dòng người rước lễ trang nghiêm, hình ảnh những chàng trai má phấn, môi son, vận áo tứ thân, váy đụp, đội khăn mỏ quạ, đeo trống cơm trước ngực tạo nên nét chấm phá độc đáo. Nếu đoàn rước mang vẻ uy nghi, linh thiêng thì đội múa “đĩ đánh bồng” lại đem đến không khí vui tươi với những động tác mềm mại, duyên dáng, góp phần làm cho không gian lễ hội vừa trang trọng, vừa gần gũi, hấp dẫn.

Lễ hội đền Đa Hòa được tổ chức theo quy mô hàng tổng, 3 năm một lần, với sự tham gia của 9 làng thuộc Tổng Mễ xưa, trong đó có 7 làng duy trì đội múa “đĩ đánh bồng”, mỗi đội có từ 2 - 6 người. Những chàng trai được lựa chọn tham gia phải có khả năng biểu cảm tốt, uyển chuyển qua từng ánh mắt, cử chỉ.

Theo các tư liệu dân gian, điệu múa “đĩ đánh bồng” bắt nguồn từ thời xưa. Trong những năm tháng chinh chiến gian khổ, để khích lệ tinh thần binh sĩ và vơi đi nỗi nhớ nhà, các quan quân đã sáng tạo nên điệu múa này. Do doanh trại không có phụ nữ, những chàng trai trẻ hóa thân thành nữ giới, biểu diễn các động tác mô phỏng sinh hoạt đời thường như cấy lúa, tát nước, vui chơi...

Từ một hình thức giải trí, điệu múa được đưa vào các dịp mừng chiến thắng, sau đó trở thành một phần trong nghi lễ tại đình, đền. Những động tác tưởng chừng mộc mạc nhưng lại phản ánh sinh động nhịp sống lao động của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ, qua đó góp phần làm giàu bản sắc văn hóa cộng đồng.

Theo thời gian, điệu múa được người dân địa phương gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ. Gắn bó với điệu múa gần 20 năm, anh Chu Văn Quỳnh (thôn Đa Hòa, xã Mễ Sở) cho biết: “Từ nhỏ, tôi đã được ông ngoại truyền dạy điệu múa “đĩ đánh bồng”. Càng tập luyện, hiểu sâu hơn giá trị của điệu múa, tôi càng cảm thấy tự hào khi được góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của quê hương”.

Tại xã Triệu Việt Vương, thầy giáo Nguyễn Ngọc Huấn, Trường Tiểu học Dạ Trạch cho biết: “Tôi đã gắn bó với điệu múa hơn 10 năm và tích cực truyền dạy cho lớp trẻ. Hiện nay, đội có 16 thành viên, gồm múa và đánh trống, ai cũng say mê, sẵn sàng tham gia mỗi dịp lễ hội”.

Hiện nay, các đội múa đang tích cực tập luyện để phục vụ lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung sắp tới. Không chỉ là hoạt động văn hóa, đây còn là dịp để cộng đồng gìn giữ, lan tỏa giá trị truyền thống. Điệu múa vì thế không chỉ nhận được sự yêu mến của người dân địa phương mà còn gây ấn tượng với du khách. Anh Đào Mạnh Trí (Hà Nội) chia sẻ: “Tôi rất bất ngờ khi thấy các chàng trai có thể thể hiện những động tác mềm mại, tinh tế. Khi tìm hiểu, tôi càng thấy đây là nét văn hóa độc đáo, đáng trân trọng”.

Khi mùa lễ hội khép lại, những “cô bóng” trở về với đời thường, nhưng dư âm tiếng trống bồng vẫn còn vang vọng. Điệu múa “đĩ đánh bồng” không chỉ là một tiết mục đặc sắc mà còn góp phần gìn giữ bản sắc trong dòng chảy hiện đại.