Giữa muôn vàn thức quà Tết ngày càng phong phú, hiện đại, bánh chưng đường – món bánh mang vị ngọt thanh đặc trưng của đường mật vẫn được người dân tại một số địa phương trong tỉnh gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Bánh chưng đường với vị ngọt bùi của đường mật với đậu xanh, cùng thịt ba chỉ béo ngậy tạo nên hương vị khó quên.

Tết năm nào cũng vậy, đối với gia đình ông Đoàn Thanh Bình ở thôn Hải Yến (xã Tiên Lữ), gói bánh chưng là hoạt động không thể thiếu, là sợi dây vô hình thắt chặt tình cảm các thành viên sau một năm bận rộn. Trong căn bếp nhỏ thơm nồng mùi lá dong và khói củi, ông Bình cùng con cháu tất bật chuẩn bị cho mẻ bánh quan trọng nhất năm. Thế nhưng, khác với nhiều gia đình chỉ tập trung vào bánh mặn truyền thống, nhà ông luôn dành riêng một nửa số gạo nếp để gói bánh chưng đường.

Theo ông Bình, tục gói bánh chưng đường đã gắn liền với tuổi thơ của ông. Ngày trước, đời sống còn nhiều khó khăn, miếng bánh ngọt là thức quà hiếm hoi, chỉ đến những dịp lễ, Tết quan trọng mới có. Vị ngọt thanh của đường phên quyện trong nếp cái hoa vàng không chỉ làm ấm lòng người thưởng thức mà còn tượng trưng cho sự đủ đầy, cho ước vọng một năm mới êm ả. “Giờ đây mâm cao cỗ đầy chẳng thiếu thứ gì, nhưng nếu thiếu đĩa bánh chưng đường trên ban thờ gia tiên thì gia đình tôi vẫn thấy Tết chưa trọn vẹn”, ông Bình bày tỏ.

Nét riêng ấy không chỉ tồn tại trong gian bếp nhà ông Bình mà đã trở thành bản sắc văn hóa của cả thôn Hải Yến. Ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng thôn Hải Yến (xã Tiên Lữ), chia sẻ đầy tự hào: Tục gói bánh chưng đường ở địa phương đã có từ lâu đời và luôn được người dân trân trọng gìn giữ. Trong mâm cỗ dâng gia tiên ngày Tết, bánh chưng đường thường được đặt song hành với bánh chưng mặn, tượng trưng cho sự hài hòa âm – dương, mặn – ngọt, gửi gắm mong ước về một năm mới thuận lợi, suôn sẻ. Dù cuộc sống ngày càng đổi thay, bà con trong thôn vẫn bảo nhau duy trì nếp gói bánh chưng đường như một cách giữ gìn bản sắc văn hóa quê hương.

Để bánh chưng đường lâu bị "lại gạo" phải luộc liên tục trong 15 - 16 giờ.

So với bánh chưng mặn, bánh chưng đường mang hương vị rất riêng. Vẫn là gạo nếp cái hoa vàng xóc chút muối cho đậm đà, vẫn là miếng thịt lợn béo ngậy, nhưng điểm khác biệt nằm ở phần nhân đỗ xanh được hấp chín, tán nhuyễn rồi sên kỹ với đường phên cạo mỏng. Sự hòa quyện giữa vị mặn của thịt và vị ngọt của đường phên sau 15 - 16 tiếng đỏ lửa liên tục tạo nên hương vị rền, béo, đậm đà khó quên.Nhờ hương vị độc đáo ấy, bánh chưng đường thôn Hải Yến ngày nay không chỉ phục vụ người dân trong thôn, trong xã mà còn theo chân những người con xa quê đến nhiều tỉnh, thành phố. Chị Thanh Thảo, một người con Hưng Yên đang sinh sống tại Hà Nội, cho biết năm nào chị cũng đặt mua vài cặp bánh chưng đường để thưởng thức và làm quà biếu. “Cái vị ngọt của đường phên quyện mùi lá dong luộc kỹ không chỉ ngon mà còn là mùi vị của ký ức. Chỉ cần thưởng thức một miếng bánh chưng đường là tôi đã cảm nhận rõ không khí Tết quê nhà”, chị Thảo chia sẻ.

Bà Đoàn Thị Thuận ở thôn Hải Yến, xã Tiên Lữ có hơn 30 năm kinh nghiệm gói bánh chưng đường.

Những năm gần đây, bánh chưng đường thôn Hải Yến ngày càng được nhiều thực khách biết đến và tìm mua. Dịp Tết này, trong thôn có hơn chục hộ nhận gói bánh phục vụ thị trường. Bà Đoàn Thị Thuận, người có hơn 30 năm kinh nghiệm làm nghề, cho biết: Ngay từ cuối tháng 11 âm lịch, khách hàng đã liên hệ đặt bánh. Cao điểm từ dịp Tết ông Công, ông Táo, gia đình bà phải huy động tối đa nhân lực, gói trên 200 chiếc mỗi ngày. Để bánh đạt độ rền, phải liên tục canh lửa, giữ nồi bánh sôi đều suốt nhiều giờ.

Không chỉ riêng thôn Hải Yến, ở nhiều địa phương khác trong tỉnh, những bếp bánh chưng đường cũng đang đỏ lửa ngày đêm. Tại gia đình ông Vũ Quốc Đạt (đội 3, xã Hoàng Hoa Thám), mọi nguồn lực được huy động, thuê thêm thợ phụ để kịp bàn giao hơn 3.000 chiếc bánh phục vụ Tết Nguyên đán, trong đó có hơn 1.000 bánh đường. Ông Đạt chia sẻ: Nhu cầu của khách hàng đối với bánh chưng đường ngày một tăng. Bên cạnh bánh mặn, phần lớn khách hàng đều đặt thêm bánh đường để thay đổi khẩu vị cho bớt ngán. Để bánh không bị “lại” gạo, điều quan trọng là phải chọn đường phên ngon và tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật luộc bánh kéo dài để vị mật mía có đủ thời gian thấm sâu, tạo độ rền.

Dịp Tết Nguyên đán 2026, gia đình ông Vũ Quốc Đạt (đội 3, xã Hoàng Hoa Thám) gói bán hơn 1.000 bánh chưng đường.

Chiếc bánh chưng đường, dù là một biến tấu từ bánh chưng xanh truyền thống, nhưng qua bàn tay khéo léo của người dân Hưng Yên đã trở thành món ăn hấp dẫn, mang đậm ký ức và bản sắc văn hóa Tết. Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, những nồi bánh đỏ lửa thâu đêm không chỉ giữ lại vị ngọt cho ngày Tết mà còn gìn giữ hồn quê, để mỗi người khi thưởng thức lại thấy Tết quê hương gần hơn, ấm áp như thuở xưa.