Ngọt bùi củ ấu

       Trời đất đã ưu ái ban tặng cho Hưng Yên nhiều thứ sản vật quý hiếm như nhãn lồng, gà Đông Tảo, sen,...trong đó củ ấu là món quà vặt được nhiều người thích thú lựa chọn. Ấu được trồng phổ biến ở các xã thuộc huyện Tiên Lữ, thân cây ngắn, có lông, là loại cây thủy sinh trồng ở các vùng nước sâu không quá 5 mét như ao hồ, đầm lầy. Cây có hai thứ lá: lá nổi có phao ở cuống hình quả trám, mép trên có răng cưa, dài cỡ 4-5 phân; lá chìm thì phiến lá xẻ lông chim nhưng rất nhỏ chỉ còn có các đường gân. Bông ấu màu vàng mọc đơn độc hay ở kẽ lá. Trái ấu thường được dân gian gọi là “củ”. Củ có hai sừng, đầu sừng vót nhọn, sừng do các lá đài phát triển thành.

Cây ấu rất dễ trồng, ít vốn, không mất nhiều công chăm sóc. Việc trồng ấu bắt đầu từ giữa tháng 6 âm lịch đến cuối tháng 11 âm lịch hằng năm. Sau 3 tháng trồng có thể thu hoạch, từ 7-10 ngày hái ấu 1 lần. Cây ấu sẽ ít củ dần và tàn lụi sau 6-7 đợt thu hoạch. Để thu hoạch ấu người nông dân phải ngâm mình cả ngày trời dưới ruộng, có những ruộng sâu thì phải lấy tay đẩy thuyền đi lấy củ. Mỗi vụ ấu, nhà nào trồng nhiều thu hoạch lên tới hàng tấn ấu.
Mùa thu hoạch ấu bắt đầu vào đúng khí tiết trời xe lạnh. Ấu không chỉ có công dụng thanh nhiệt, giải độc, bổ dưỡng âm khí mà thân cây và vỏ hạt còn dùng làm thuốc chữa bệnh đau đầu, viêm loét dạ dày, rôm sảy,.... Củ ấu được dùng làm lương thực, trở thành món quà vặt có thể ăn sống hoặc chín nhờ có 50% tinh bột và 10% đạm. Củ ấu có hình dáng thật đặc biệt đó là ấu gai có hai sừng nhọn như gai và ấu trụi thì có hai sừng tù. Để chọn củ ấu ngon cũng cần phải có kinh nghiệm, bạn nên chọn những củ già màu đen sẫm, ấu sừng mới có được vị ngọt bùi, thơm, trắng ngần. Khi luộc củ ấu cũng như luộc khoai, luộc sắn, phải biết cách luộc thì củ ấu ăn mới ngon ngọt và bở.

 Nhìn bề ngoài, củ ấu có màu đen xấu xí với hình thù giống sừng trâu nhưng bên trong ruột lại trắng, thơm và bùi. Bởi vậy, dân gian xưa thường có câu ca dao nói về củ ấu cũng là lời tâm tình nói về phẩm chất quý giá của cô thôn nữ:

  "Thân em như củ ấu gai,
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.
Anh ơi, nếm thử mà xem,
Nếm xong mới biết rằng em ngọt bùi."

Vào mùa ấu, đi dọc các xã Phương Chiểu, Thụy Lôi, Cương Chính thuộc huyện Tiên Lữ, du khách rất dễ bắt gặp những hàng củ ấu được bày bán ven đường. Tại đây, du khách tha hồ lựa cho mình những củ ấu thơm ngon, chất lượng nhất mang về làm quà cho gia đình, người thân và bạn bè.

TTTTXTDL

 
 

Bài viết liên quan